زن با شوهر خودش تعدى نكند ، دو تا برادر با هم تعدى نكنند ، اينها با رفقاى ديگرشان تعدى نكنند . مىخواهد يك انسان عادل به تمام معنا كه انسان باشد ، هم عقليتش عقليتِ انسان باشد ، هم نفسيتش نفسيتِ انسان باشد ، هم ظاهرش ظاهرِ انسان و مؤدَّب به آداب انسانى باشد ، مىخواهد اين مطلب را اجرا بكند . لزوم طرح مسائل سياسى در اجتماعات عبادى اسلام يك شعبه از اسلام هم عبارت از حكومتش است ؛ كه همين حكومت هم ، در همين آداب شرعيه ، مسائل حكومتى هم هست . مثلًا در حج . اين مواقفى كه در حج هست و مردم را دعوت كرده ذات مقدس حق تعالى كه بروند به حج و آنجا مواقف دارد ، مسلمين نتوانستند آن طورى كه حج بايد استفاده ازش بشود استفاده كنند . اين يك مجمع عمومى است از همه طوايف مسلمين . يك دعوتى است از تمام طوايف كه هر جورى هستند ، در شرق اقصا « 1 » هستند يا در غرب ابْعَد هستند ، هر جا مىخواهند باشند ، شمال ، جنوب ، هر جا ، در هر مملكتى كه هستند ، دعوت شده‌اند مردم ، آن هم « ناس » دعوت شده است ، نه اينكه فقط مسلمين ، همه بايد مُسْلم بشوند و همه بايد بروند - يعنى كسانى كه مستطيع هستند ، اشخاص مستطيع كه بتوانند خودشان را به مكه برسانند - اينها را دعوت كرده كه بروند در آنجا هر سال يك دفعه . يك مجمع عمومى مىخواسته تشكيل بدهد در آنجا . در اين مجمع عمومى ، اگر مسلمين قدر بدانند ، حل مسائلى كه - مشكلاتى كه از براى طوايف مسلمين است در آنجا بايد بشود . مثلًا اگر مسلمين ايران بروند در آنجا و مسائلشان را براى مردم ديگر بگويند ، بر مسلمين ديگر لازم است كه در اين مسائل و مشكلات با اينها همراهى بكنند . و همهء اينهايى كه آمدند به حج وقتى فهميدند كه مثلًا ايران چه [ مى ] خواهد ، چه مىكند ، دولت ايران با مردم چه مىكند ، همهء اينها وقتى كه مىروند به بلاد خودشان تبليغ كنند كه چه . و همين طور اگر آنها هم يك چيزى ديدند از حكومت خودشان يا از مردم خودشان

--> ( 1 ) - خاور دور .